Պատմության ֆակուլտետ
Faculty of History
Պատմության ֆակուլտետը գործում է Երևանի պետական համալսարանի հիմնադրման օրվանից:
>
Համլետ Լենսերի Պետրոսյան

Ամբիոնի վարիչ, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր | Մշակութաբանության ամբիոն
Կրթություն
1972 - 1978 թթ. Երևանի պետական համալսարան, պատմության ֆակուլտետ, հնագիտություն
1978 - 1981 թթ. Հայաստանի ԳԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի ասպիրանտուրա, հնագիտություն

Գիտական աստիճան
«Գառնին 9-14-րդ դարերւմ. պատմա-հնագիտական ուսումնասիրություն», 1984 թ., ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգարագրության ինստիտուտ, 007 մասնագիտական խորհուրդ
«Խաչքարերի ծագումը, գործառույթը, իմաստաբանությունը. պատմա-հնագիտական ուսումնասիրություն», 2004 թ., ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգարագրության ինստիտուտ, 007 մասնագիտական խորհուրդ

Աշխատանքային փորձ
2007 թ. Մշակութաբանության ամբիոնի վարիչ, Երևանի պետական համալսարան
1981 թ-ից առ այսօր Միջնադարյան հնագիտության բաժնի ավագ գիտաշխատող,
ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ:
1992 - 2006 թթ. ԵՊՀ հայոց պատմության, հնագիտության և ազգագրության ամբիոնների դասախոս
1978 - 1980 թթ. Հնեաազգագրության բաժնի վարիչ, Հայաստանի ազգագրության պետական թանգարան

Գիտական գործունեություն
2017 թ. «Էրազմուս պլյուս» համակարգող (ԵՊՀ և Ֆլորենցիայի համալսարան):
2007 թ-ից առ այսօր համաղեկավար, ԵՊՀ և Ֆլորենցիայի համլսարանի համատեղ հետազոտական ծրագիր «Մետաքսի ճանապարհ Հայաստան»:
2003 թ-ից առ այսօր ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի Արցախի հնագիտական արշավախմբի ղեկավար:
2003 - 2006 թթ. հետազոտող, «Ազատ գետի հովտի պատմա-մշակութային նկարագիրը. հնագույն ժամանակներից մինչև ուշ միջնադար» Հայ-իտալական միասնական հետազոտական ծրագիր:
2001 - 2003 թթ. հետազոտող, «Հայաստանը Մերձավոր Արևելքի մշակութային համատեքստում. խեցեղենն ու ապակին» (Հայ-շվեյցարական միասնական հետազոտական ծրագիր):
2002 թ. դեկտ - ապրիլ, հետազոտող, «Մարմնավաճառությունն ու տրաֆիկինգը երկրաշարժի գոտու քաղաքներում» Ազգաբանական որակական հետազոտություն` անցկացված բաց հասարակության ինստիտուտի օժանդակության հիմնադրամի հայաստանյան մասնաճյուղի դրամաշնորհով:
2002 թ. մարտ - մայիս Հետազոտող, «Ոչ գյուղատնտեսական գործունեության զարգացման հեռանկարները եզդիական Շամիրամ գյուղում»:
2002 թ. մարտ - սեպտ Փորձագետ «Աղքատության հաղթահարման մշակութային հայեցակետ», «Փախստականների և անձանց աղքատության հաղթահարման հայեցակետը», «Հայաստանում աղքատության նախաձեռնված ՀՀ կառավարության և միջազգային դրամատուների կողմից»
2002 թ. մարտ - մայիս Խորհրդատու «Հայաստանի թանգարանային արժեքների
Համակարգչային շտեմարանի ծրագրի ստեղծում»
2001 թ. հոկտ. - նոյեմ. Հետազոտող «Գյուղում ոչ գյուղատնտեսական գործունեության
զարգացման սահմանափակություններն ու հեռանկարները»
2000 թ. դեկտ. - 2001 թ. մայիս Ծրագրի ղեկավար, Քաղաքների ջեռուցման ռազմավարությունը Հայաստանում (Համաշխարհային Բանկի կողմից անցկացված համազգային ազգագրական որակական հետազոտություն)
1999 թ. հոկտ. - նոյեմ. Հետազոտող, «Կոնունալ ծառայությունների գնաբարձրացման սոցիալական չափումները» (Համաշխարհային Բանկի կողմից անցկացված համազգային ազգագրական որակական հետազոտություն):
2000 թ. հուլ. - նոյեմ Հետազոտող, «Բնական ռեսուրսների կառավարումն ու աղքատության նվազումը Հայաստանում» (Համաշխարհային Բանկի կողմից անցկացված համազգային ազգագրական որակական հետազոտություն)
1999 թ. հուլիս - հոկտ. Հետազոտող «Փախստականներն ու տեղաբնակները. փոխհարաբերությունների տասնամյա ընթացքը» (ՄՓԳՀ/ՀԿԿ դրամաշնորհով Ազգաբանական հետազոտությունների հայկական կենտրոնի կողմից անցկացված հետազոտություն)
1999 թ. հուն .- մայիս Հետազոտող «Հայ գնչուներ. ավանդույթներն ու ժամանակակից
իրողությունները» ծրագիր (Բաց հասարակության ինստիտուտ. Հայաստանի հիմնադրամի դրամաշնորհով Ազգաբանական հետազոտությունների հայկական կենտրոնի կողմից անցկացված հետազոտություն)
1998 թ. օգոս. - նոյեմբեր ԱՅՐԵՔՍ-ի գործուղված հետազոտող, «Հանդուրժողականությունը և անհանդուրժողականությունը Հայաստանում և քաղաքացիական հասարակության գաղափարները», Միչիգանի համալսարան, Անն
Արբոր, ԱՄՆ:
1998 թ. հունիս - մարտ Ծրագրի ղեկավար, «Մշակութային երկխոսություն հանուն
ներդաշնակ համակեցության» ՄՓԳՀ/ՀԿԿ դրամաշնորհով Ազգաբանական հետազոտությունների հայկական կենտրոնի կողմից Վարդենիսի տարածաշրջանի փախստականների և տեղաբնակների փոխհարաբերությունների բարելավմանն ուղղված ծրագիր:
1997 թ. նոյեմ. - դեկտեմբ. Ազգաբան - խորհրդատու, «Ծայրահեղ աղքատները Հայաստանում» ծրագիր (Համաշխարհային Բանկի կողմից անցկացված համազգային ազգագրական որակական հետազոտություն)
1994 - 1997 թթ. Հետազոտող, «Հայ ավանդական մշակույթ և ինքնություն», «Քանթրի
Ռոուդզ» կազմակերպության (Բոստոն, ԱՄՆ) Հայ մշակույթի հետազոտման ծրագիր

Կարդացվող դասընթացներ
Երևանի պետական համալսարան. մշակութաբանության ներածություն, հայ միջնադարյան մշակույթ, հայ մշակույթի և ինքնության հիմհահարցեր, մշակութային քաղաքականություն, մշակութային ժառանգություն, հայ աշխարհընկալում և ինքնություն, խաչքարային մշակույթ, աղքատության մշակույթ, պատմական մարդաբանություն, մշակութաբանության արդի հիմնախնդիրներ:

Գիտական հետաքրքրությունների շրջանակը
Մերձավորարևելյան և հայ միջնադարյան մշակույթ (բնակավայր, արհեստ, կոթողներ, մշակութային կապեր), ավանդական աշխարհընկալում, ինքնություն և պատկերագրություն, հանդուրժողականություն

Մասնակցությունը դրամաշնորհների
Փրոջեքթ դիսքավըրի կազմակերպության գրանտի շնորհիվ իրականացրել եմ Արցախի խաչքարերի թվային լուսանկարահանում, գրքի շարադրանքն այժմ ընթացքի մեջ է, և պատրաստ կլինի 2007 թ. մարտին:
ՅՈՒՆԵՍԿՈի դրամաշնորհի ֆինանսավորումով ստեղծել եմ խաչքարերին նվիրված կայք` հայերեն և անգլերեն լեզուներով: Այն այժմ գործում http://www.khachkar.am/org.,net. հասցեներով:

Լեզուներ
Հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն, ադրբեջաներեն

Մասնագիտական անդամակցություն
2008 թ-ից առ այսօր անդամ, ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտին կից մասնագիտական խորհուրդ, մշակութաբանություն:
2007 թ-ից առ այսօր անդամ, Հայագիտական հետազոտությունների միջազգային ընկերակցություն:
2007 թ-ից առ այսօր անդամ, ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի գիտական խորհուրդ:
2001 – 2016 թթ. անդամ, Եվրասիական հետազոտությունների միություն, Հարվարդի համալսարան, ԱՄՆ:
1998 – 2012 թթ. անդամ, ԱՄՆ հետազոտական և կրթական ծրագրերի շրջանավարտների հայկական միություն:
1997 - 2004 թթ. վարչության անդամ, Ազգաբանական հետազոտությունների հայկական կենտրոն «Հազարաշեն»:
1991 - 1994 թթ. գիտական խորհրդի անդամ, Երևանի պատմության թանգարան:
1989 - 1995 թթ. գիտական խորհրդի անդամ, Հայաստանի ազգագրության պետական թանգարան:
1984 - 1989 թթ. երիտասարդ գիտնականների խորհրդի անդամ, ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ:

Պարգևներ
ՀՀ նախագահի մրցանակ «Խաչքար. ծագումը, գործառույթը, պատկերագրոթյունը, իմաստաբանությունը» գրքի համար, 2009:
ԼՂՀ «Երախտագիտություն» մեդալ, 2012 թ.:
ՀՀ մշակույթի նախարարության «Ոսկի մեդալ», 2012 թ.:
ԼՂՀ վարչապետի հուշամեդալ, 2015 թ.

Թանգարանը կոնֆլիկտի գոտում․ Արցախի Տիգրանակերտի հնագիտական թանգարանը
2017 | Հոդված/Article
Գիտաժողով՝ նվիրված Հայաստանի ազգային պատկերասրահի հիմնադիր տնօրեն Ռ․Դրամբյանի ծննդյան 125 ամյակին. Զեկուցումների ժողովածու, 2017, էջ 114-124
|
Adobe structues of Tigranakert in Artsakh
2016 | Թեզիս/Thesis
XII th Congress on Earthen Architeacture terra Lyon 2016. p. 420
|
Раннехристианский культово-пещерный комплекс Арцахского Тигранакерта
2016 | Հոդված/Article
"Caves as objects of history and culture", International Scientific Forum, Voronezh, /Divnogorye/. 2016, p. 169-176
Արցախի արեւելյան մուտքով վաղքրիստոնեական մատուռ-դամբարանները որպես Վաչագան Բարեպաշտի կրոնական ռեֆորմի դրսեւորում
2015 | Հոդված/Article
Հայաստանը եւ քրիստոնյա Կովկասը Հանրապետական գիտաժողով՝ նվիրված Կովկասյան Աղուանքում եւ Վրաստանում քրիստոնեության ընդունման 1700-ամյակին, 2015, 160-163 էջ
|
Արցախի արևելյան մուտքով վաղքրիստոնեական մատուռ-դամբարանները որպես Վաչագան Բարեպաշտի կրոնական ռեֆորմի դրսևորում
2015 | Հոդված/Article
Հայաստանը և քրիստոնյա Կովկասը Հանրապետական գիտաժողով՝ նվիրված Կովկասյան Աղուանքում և Վրաստանում քրիստոնեության ընդունման 1700-ամյակին, 2015, 160-163 էջ
Խաչքար
2015 | Գիրք/Book
Երևան, Զանգակ, 2015, 75 էջ
The discovery and first results of archaeological investigation of Tigranakert in Artsakh, 2005-2009
2012 | Հոդված/Article
Archaeology of Armenia in regional context, Proceedings of the International Conference dedicated to the 50 th Anniversary of the Institute of Archaeology and Ethnography Held on September 15-17, 2009 Yerevan, Yerevan 2012, p. 223-235
Petrosyan H. , Kalantaryan A., Karakhanyan G., Melkonyan H.
Armenia in the Cultural Context of East and West. Ceramics and Glass (4th - 14th centuries)
2009 | Գիրք/Book
Yerevan, 2009
Մշակութային հետազոտություններն Արցախում. Շուշի, Հանդաբերդիվանք, Տիգրանակերտ
2009 | Գիրք/Book
Երևան, 2009
Պետրոսյան Հ. , Սա‎‎ֆարյան Վ.
Հանդաբերդի վանքը և նրա պեղումները
2009 | Գիրք/Book
Երևան, 2009
Խաչքար. ծագումը, գործառույթը, պատկերագրությունը, իմաստաբանությունը
2008 | Գիրք/Book
Երևան, 2008, 406 էջ
Հ. Պիկիչյան , Հ.Պետրոսյան , Հ. Խառատյան, Հ.Մարության, Ա.Գուլյան, Գ.Շագոյան
Պատմություններ աղքատության մասին
2007 | Գիրք/Book
Երևան, հ. 2, 2007
Archaeological Research in Tigranakert
2007 | Հոդված/Article
AIEA Newsletter, 2007, N 42, p. 31-38.
Հանդաբերդի վանքի 2004 - 2005 թթ. պեղումները
2007 | Հոդված/Article
Լեռնային Ղարաբաղի հանրապետություն. անցյալը, ներկան և ապագան, Միջազգային գիտաժողով (Զեկուցումների ժողովածու), Երևան, 2007, էջ 446 -454
Արցախի Տիգրանակերտի ենթադրվող տարածքի և շրջապատի հնագիտական հետազոտության հիմնական արդյունքները
2007 | Գիրք/Book
Երևան, 2007 (հայերեն և անգլերեն):
Պետրոսյան Հ. , ՔալանթարյանԱ. , Առաքելյան Բ., Ավետիսյան Պ.
Հին Հայաստանի ոսկին
2007 | Գիրք/Book
Երևան, 2007
Պետրոսյան Հ. , Խաչատրյան Ժ. , Սաֆարյան Վ.
Արցախի Տիգրանակերտի ենթադրվող տարածքի և շրջապատի հնագիտական հետազոտության հիմնական արդյունքները
2007 | Հոդված/Article
ԼեռնայինՂարաբաղիհանրապետություն. անցյալը, ներկան և ապագան, Միջազգայինգիտաժողով (Զեկուցումների ժողովածու), Երևան, 2007, էջ 434 – 445
Tigranakert
2007 | Հոդված/Article
Les Dossiers d’Aecheologie, N 321, Mai/Juin 2007, p. 80-83.
Հնագիտական հետազոտություններն Արցախում
2007 | Հոդված/Article
Լեռնային Ղարաբաղիհանրապետություն. անցյալը, ներկանևապագան, Միջազգայինգիտաժողով (Զեկուցումների ժողովածու), Երևան, 2007, էջ 425 – 433
Պետրոսյան Հ. , Սաֆարյան Վ.
Միջնադարյան Շուշին ըստ հնագիտական պեղումների
2007 | Հոդված/Article
Շուշին հայոց քաղաքակրթության օրրան, Շուշիի ազատագրման 15-րդ տարեդարձին նվիրված գիտաժողովի նյութեր,Երևան, 2007, էջ 268 - 272
Հնագիտական հետազոտություններն Արցախում. կազմակերպվածությունը, ձեռքբերումները, բացթողումները, հեռանկարները
2006 | Հոդված/Article
Լեռնային Ղարաբաղի հանրապետություն. անցյալը, ներկան և ապագան, Միջազգային գիտաժողով, Ստեփանակերտ, 2006, էջ 110 - 112
Ուսումնասերի կերպարը և ուսումնառության թեման հայ միջնադարյան պատկերաքանդակում
2006 | Հոդված/Article
Հայոց Գրեր: Միջազգային գիտաժողով` նվիրված հայոց գրերի գյուտի 1600-ամյակին: Զեկուցումների ժողովածու, Երևան, 2006, էջ 293 – 299
Роль хачкара в организации священного ландшафта
2006 | Հոդված/Article
Mythical Landscapes Then and Now, Yerevan, 2006, p. 251-260, 290-292
Հանդաբերդի վանքի 2004 թ-ի պեղումների հիմնական արդյունքները
2005 | Հոդված/Article
Հին Հայաստանի մշակույթը 13, Երևան, 2005, էջ 240 - 246
Հ. Լ. Պետրոսյան , Քալանթարյան Ա., Ավետիսյան Պ., Գասպարյան Բ.
Գինին հայ ավանդական մշակույթում
2005 | Գիրք/Book
Երևան, 2005
Տապանի իջման հինկտակարանյան դրվագը և Մասիսը Արարատ վերանվանելու պատմական ու առասպելական հանգամանքները
2005 | Հոդված/Article
Աստվածաշնչական Հայաստան, Միջազգային գիտաժողովի նյութերի ժողովածու - Երևան, 2005, էջ 91 - 99
Ուսումնասերի կերպարը և ուսումնառության թեման հայ միջնադարյան պատկերաքանդակում
2005 | Հոդված/Article
Միջազգային գիտաժողով` նվիրված հայոց գրերի գյուտի 1600-ամյակին: Զեկուցումների դրույթներ, Երևան, 2005, էջ 83 – 84
Աղցքի արքայական դամբարանի խաչային հորինվածքները
2005 | Հոդված/Article
Պատմաբանասիրական հանդես, 2005, թիվ 1, էջ 215-226
Շուշիի հնագիտական հետազոտության հիմնական նպատակները և խնդիրները
2005 | Հոդված/Article
Հին Հայաստանի մշակույթը 13, Երևան, 2005, էջ 247 – 254
Հ. Պիկիչյան , Հ.Պետրոսյան , Հ. Խառատյան, Հ.Մարության, Ա.Գուլյան, Գ.Շագոյան
Պատմություններ աղքատության մասին
2001 | Գիրք/Book
Երևան, հ. 1, 2001
Համլետ Լենսերի Պետրոսյան , Հ. Խառատյան, Հ. Պիկիչյան
Պատմություններ աղքատության մասին
2001 | Գիրք/Book
Երևան, հ. 1, 2001, հ. 2, 2007
H. L. Petrosyan , N. Sweezy
Armenian Folk Arts, Culture and Identity
2001 | Գիրք/Book
Bloomington and Indianapolis, Indiana Univ. Press, 2001, p. 3-22
Խաչքարը և հիշատակի միջնադարյան ընկալումը
2000 | Հոդված/Article
Հայոց պատմության հարցեր. գիտական հոդվածների ժողովածու, թիվ 6, Երևան, 2005, էջ 195 – 216
Հայաստանի հրաշալիքները
2000 | Գիրք/Book
Երևան, 2000
Գառնին IX - XIV դարերում
1988 | Գիրք/Book
Երևան, ՀայաստանիԳԱԱհրատարակչություն, 1988