asdf
20.02.2015 | 
Հասարակություն
ԵՊՀ-ՈՒՄ ՏԵՂԱԴՐՎԵՑ ԱՇԽԱՐՀԲԵԿ ՔԱԼԱՆԹԱՐԻ ԿԻՍԱՆԴՐԻՆ
ԵՊՀ-ՈՒՄ ՏԵՂԱԴՐՎԵՑ ԱՇԽԱՐՀԲԵԿ ՔԱԼԱՆԹԱՐԻ ԿԻՍԱՆԴՐԻՆ
ԵՊՀ հիմնադիր 7 դասախոսներից մեկը՝ Աշխարհբեկ Լոռիս-Մելիք Քալանթարը, «վերադարձավ» համալսարան:

Այսօր ԵՊՀ կենտրոնական մասնաշենքի ճեմասրահում՝ ականավոր գիտնականների կիսանդրիների կողքին, իր արժանի տեղը գտավ նաև հնագետ, պատմաբան, արևելագետ Աշխարհբեկ Լոռիս-Մելիք Քալանթարի կիսանդրին: Բրոնզաձույլ կիսանդրու բացման արարողությանը ներկա էին ԵՊՀ ղեկավարությունը, ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի ներկայացուցիչներ, գիտնականի ընտանիքի անդամներ և ուրիշներ:

 

«Այս ճեմասրահում համալսարանի հիմնադիր 7 դասախոսներից միայն երկուսի կիսանդրիները կան: Ամենակարևորն այն է, որ կլրացնենք այդ փաղանգի ամբողջությունը, և նրանք ամեն օր այս սրահից կնայեն համալսարանականներին: Կարծում եմ՝ սա նաև ուսանողների համար շատ մեծ դաստիարակչական նշանակություն կունենա»,- խոսելով Քալանթարի գործունեության և հայկական հնագիտության զարգացման գործում ունեցած ավանդի մասին՝ նշեց ԵՊՀ ռեկտոր Արամ Սիմոնյանը:

 

Աշխարհբեկ Լոռիս-Մելիք Քալանթարը ծնվել է 1884թ-ի փետրվարի 11-ին Լոռու Արդվի գյուղում: 1905 թ-ին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, 1911-ին՝ Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի արևելյան լեզուների ֆակուլտետի հայ-վրացական բանասիրության և պատմության բաժինը: Ավարտելով համալսարանը՝ վերադարձել է Հայաստան, նվիրվել հայրենիքի նյութական մշակույթի ուսումնասիրությանը:Դեռևս ուսանողական տարիներից նա Նիկողայոս Մառի ղեկավարած արշավախմբի կազմում մասնակցել է Անիի պեղումներին: 1914 թ-ին Մառն իր բացակայության ընթացքում Անիի 13-րդ հնագիտական արշավախմբի ղեկավարությունը նրան է վստահել:

 

«Նրա բազմաշերտ գործունեությունից զատ՝ մի շատ կարևոր հանգամանք է նաև նրա աշխատությունների եռահատորյակի տպագրությունը Փարիզում, ընդ որում՝ եվրոպական ամենաազդեցիկ հնագետների նախաձեռնությամբ: Այսօր անգլերենով հրատարակված այդ երեք հատորները տարածված են աշխարհի գրադարաններում և անգամ թուրքական գրադարաններում հայազգի միակ հեղինակի գրքերն են, որովհետև դրանք անցել են եվրոպացի մասնագետների ձեռքով, հետևաբար պետք է ընդունելի լինեն»,- կիսանդրու բացման արարողության ժամանակ նշեց Քալանթարի թոռը՝ հայտնի աստղագետ, ԵՊՀ կոսմոլոգիայի հետազոտական խմբի ղեկավար Վահագն Գուրզադյանը:

 

Քալանթարը հրավիրվել է համալսարան 1919 թ-ին: 1922 թ-ին համալսարանում հիմնել է Արևելքի պատմության և հնագիտության ամբիոն, ստեղծել հնագիտական աշխատանոց: Բազմահմուտ մանկավարժը կյանքի է կոչել ուսանողական առաջին հնագիտական խմբակը` իր ուսանողներին մասնակից դարձնելով Հայաստանում գործող հնագիտական արշավախմբերի աշխատանքներին: 1923 թ-ին նա հրատարակել է հնագիտության հայերեն առաջին դասագիրքը:

 

Քալանթարի կիսանդրու հեղինակը քանդակագործ Տիգրան Մուրադյանն է, ով մինչ այժմ կերտել է նաև ճեմասրահում առկա 16 կիսանդրիներից ևս 5-ը: «Այսպիսի աշխատանքներ կատարելիս, բնականաբար, ուսումնասիրում ես անցած կյանքը: Եթե մարդը ֆիզիկապես չկա, պետք է լուսանկարներից օգտվես, բայց միայն լուսանկարով չես կարող մարդուն պատկերել, պետք է նաև նրա բնավորության որոշ գծեր իմանաս: Այդ հարցում ինձ շատ օգնեցին նաև հարազատները»,- ասում է քանդակագործը:

 

Կիսանդրու բացման արարողությանը ներկա պատմաբաններից շատերն էլ ներկայացրին Աշխարհբեկ Քալանթարի գործունեության տարբեր դրվագներ, խոսեցին հայոց և համաշխարհային հնագիտության մեջ նրա հսկայական ավանդի մասին՝ չշրջանցելով նաև ռազմաքաղաքական գործունեության թեման:

 

«Լինելով լավագույն գիտնական՝ նա նաև լավ հայ էր՝ հայրենասեր, նվիրյալ: Եղել է Զորավար Անդրանիկի զինվորը, նույնիսկ դատաքննության ժամանակ էլ մինչև վերջ պնդել է, որ այդպես է այն դեպքում, երբ դա խոստովանելն արդեն մահ էր: Բայց նա չվարանեց, դարձավ բռնությունների զոհ, իսկ 1955 թ-ին հետմահու արդարացվեց»,- ասաց ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի դեկան Էդիկ Մինասյանը՝ ընդգծելով, որ հսկայական է եղել Քալանթարի դերը նաև իրենց ֆակուլտետի ստեղծման ու կայացման գործում:

Այլ նորություններ
ԵՊՀ-ՈՒՄ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎԵՑ «ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ «ԿԱՆԱՉ» ԱՇԽԱՏԱՇՈՒԿԱՅԻ ԳՆԱՀԱՏՄԱՆ» ՀԱՇՎԵՏՎՈՒԹՅՈՒՆԸ
ԵՊՀ-ում այսօր ծավալվեց քննարկում «Ջի Այ Զեթ» ընկերություն կողմից ներկայացված «Հայաստանի «կանաչ» աշխատաշուկայի» հաշվետվության շուրջ։
ՍՈՑՑԱՆՑԵՐՈՒՄ ԿԵՂԾ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՏԱՐԱԾՈՒՄՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒՄ ԵՆ ՄԱՍԱՉՈՒՍԵԹՍԻ ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱԿԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏՈՒՄ
Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի (MIT) հետազոտողները փորձել են հասկանալ կեղծ լուրերի տարածման ծավալները և դրդապատճառները: Ավարտից հետո մարտին հանրայնացվել է նրանց հետազոտությունը: