Օրացույց

Հեղինակի որոնում

Ա | Բ | Գ | Դ | Ե | Զ | Է | Ը | Թ | Ժ | Ի | Լ | Խ | Ծ | Կ | Հ | Ձ | Ղ | Ճ | Մ | Յ | Ն | Շ | Ո | Չ | Պ | Ջ | Ռ | Ս | Վ | Տ | Ր | Ց | ՈՒ | Փ | Ք | Օ | Ֆ

Նորություններ

Գիտաժողովի ընթացքում կայացավ ԵՊՀ հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտի հայ-քրդական առնչությունների բաժնի կողմից պատրաստված, ՀՀԻ հայ-քրդական առնչությունների բաժնի ղեկավար Վահրամ Պետրոսյանի խմբագրությամբ լույս տեսած «Քրդագիտական հետազոտություններ» շարքի «Քրդական գործոնը և հայ-քրդական առնչությունները տարածաշրջանային զարգացումների համատեքստում» գրքի (հոդվածների ժողովածուի) շնորհանդեսը։



Հանդիպմանը ներկա էին ԱԳՆ սահմանակից երկրների վարչության պետ Արսեն Ավագյանը, Երևանի պետական համալսարանի միջազգային համագործակցության և հասարակայնության հետ կապերի գծով պրոռեկտոր Արթուր Իսրայելյանը, ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի դեկան Էդիկ Մինասյանը, Արևելագիտության ֆակուլտետի դեկան Ռուբեն Մելքոնյանը, Միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի դեկան Գեղամ Պետրոսյանը, ինչպես նաև համալսարանի պրոֆեսորադասախոսական կազմի ներկայացուցիչներ, ուսանողներ։

Ողջույնի խոսքով ելույթ ունեցավ ԵՊՀ ՀՀԻ հայ-քրդական առնչությունների բաժնի ղեկավար, Միջազգային հարաբերությունների և դիվանագիտության ամբիոնի վարիչ, «Քրդական գործոնը և հայ-քրդական առնչությունները տարածաշրջանային զարգացումների համատեքստում» գրքի առաջին հատորի առաջաբանի հեղինակ և գիտական խմբագիր Վահրամ Պետրոսյանը։ Նա ողջունեց ներկաներին և շնորհակալություն հայտնեց «Քրդագիտական հետազոտություններ» շարքի անդրանիկ գրքի շնորհանդեսին ներկա գտնվելու համար։ Վ.Պետրոսյանը շնորհակալություն հայտնեց նաև ԵՊՀ ՀՀԻ տնօրեն Արամ Սիմոնյանին՝ բաժնի ստեղծման հարցում աջակցության համար։



«Մեր տարածաշրջանում ընթանում են փոխակերպման միտում ունեցող գործընթացներ։ Այս գործընթացների շրջանակում կարևորվել է քրդական գործոնը, որի ակտիվացումը Մերձավոր և Միջին Արևելքում առաջ է բերում հայ-քրդական առնչությունների վերաարժևորման»,- նշեց նա։

Վ.Պետրոսյանը նշեց, որ քրդագիտական նմանօրինակ ժողովածու վերջին անգամ տպագրվել է խորհրդային շրջանում։ Նրա խոսքով, ժողովածուի ստեղծումն ու տպագրությունը միտված է վերստեղծել այն բարի ավանդույթը, որ ուներ հայկական քրդագիտական դպրոցը։



«Հանդիսանալով Երևանի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների և դիվանագիտության ամբիոնի վարիչ՝ այս աշխատանքը ես ներկայացրել եմ ոչ միայն որպես խմբագրի կամ կազմակերպչի, այլև միջազգայնագետի տեսանկյունից»,- նշեց Վ․ Պետրոսյանը։

Վերջինս իր շնորհակալությունն ու երախտագիտությունը հայտնեց ԵՊՀ-ին այս հնարավորությունն ընձեռելու համար և հրավիրեց ներկաներին մասնակցելու նոր հատորի նախագծմանն ու կազմմանը։

ԵՊՀ պրոռեկտոր Արթուր Իսրայելյանը ողջունեց գիտաժողովի մասնակիցներին։ Նա իր խոսքում անդրադարձավ քրդական հարցին, քուրդ ժողովրդի տեղաբաշխմանը և տարածաշրջանում քրդական գործոնին։



«Վերջին տարիներին տարածաշրջանում տեղի ունեցող զարգացումների համատեքստում քրդական գործոնը չափազանց կարևոր նշանակություն է ձեռք բերել։ Քրդերին առնչվող ցանկացած զարգացում ուղղակի և անուղղակի ազդեցություն է ունենում Հայաստանի Հանրապետության անվտանգային միջավայրի վրա»,- նշեց պրոռեկտորը։ Նա խոսեց Հայաստանի հարևան երկրների տարածքում ապրող քրդերի և նրանց կարգավիճակի, վերջին քաղաքական և հասարակական զարգացումների և ընդդեմ Հայաստանի քրդական գործոնի շահարկման մասին։ Ըստ պրոռեկտորի՝ քրդական հիմնախնդրի խոր ու համապարփակ ուսումնասիրությունը չափազանց կարևոր է. «Հաշվի առնելով Հայաստանում բնակվող քուրդ ժողովրդի վերաբերյալ աճող գիտական հետաքրքրությունը՝ այս ժողովածուն կարևոր դերակատարում ունի հայագիտական հետազոտությունների շարքում»։

ԱԳՆ սահմանակից երկրների վարչության պետ, պ․գ․դ․, պրոֆեսոր Արսեն Ավագյանը ողջունեց ներկաներին և շնորհավորեց ժողովածուի խմբագրին և հոդվածագիրներին գրքի լույս տեսնելու կապակցությամբ։ Նա կարևորեց հայ-քրդական առնչությունների ուսումնասիրությունը նաև ազգային անվտանգության տեսակետից. «Ես ուզում եմ հաջողություն մաղթել այս շատ կարևոր գործում և վստահ եմ, որ նոր աշխատանքներն ունենալու են ոչ միայն գիտական, այլև քաղաքագիտական նշանակություն ու ծառայելու են պրակտիկ գործունեությանը»։



Գիտաժողովի ներկաներին ողջունեցին և գրքի լույսընծայումը շնորհավորեցին ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետի դեկան Ռուբեն Մելքոնյանը, Պատմության ֆակուլտետի դեկան Էդիկ Մինասյանը, Թյուրքագիտության ամբիոնի վարիչ Ալեքսանդր Սաֆարյանը և Արաբագիտություն ամբիոնի վարիչ Հայկ Քոչարյանը։



Նշենք, որ «Քրդագիտական հետազոտություններ» շարքի «Քրդական գործոնը և հայ-քրդական առնչությունները տարածաշրջանային զարգացումների համատեքստում» գրքի առաջին հատորը նվիրված է Երևանի պետական համալսարանի 100-ամյակին։

 

 

Մարինե Առաքելյան

 

Տեղեկացնենք, որ մրցույթին ներկայացված 32 հայտից հաղթող են ճանաչվել 11-ը, որից 4-ը Երևանի պետական համալսարանի ասպիրանտներ են՝ Մաթեմատիկայի և մեխանիկայի ֆակուլտետի ասպիրանտ Արշակ Մինասյանը, Ֆիզիկայի ֆակուլտետի ասպիրանտ Տիգրան Պետրոսյանը, Կենսաբանության ֆակուլտետի ասպիրանտ Ռազմիկ Սարգսյանը և Ռադիոֆիզիկայի ֆակուլտետի ասպիրանտ Արեգ Հունանյանը:

Նա 1964-ին գերազանցությամբ ավարտել է Կիևի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ռադիոէլեկտրոնիկայի ֆակուլտետը, 1970 թ. պաշտպանել է թեկնածուական, իսկ 1977-ին՝ դոկտորական ատենախոսությունները: 1990-ին ընտրվել է ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ, այնուհետև 1996-ին՝  ակադեմիկոս:

 

Վլադիմիր Հարությունյանը ՀՀ ճարտարագիտական ակադեմիայի, ինչպես նաև միջազգային գիտական բազմաթիվ միությունների անդամ է: ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի ֆիզիկայի և աստղաֆիզիկայի բաժանմունքի բյուրոյի ու Գիտությունների ակադեմիաների միջազգային ասոցիացիայի «Ֆունկցիոնալ նյութեր էլեկտրոնիկայի» գիտական խորհրդի կազմում է:

 

Ակադեմիկոսը 1992 թվականից ՀՀ ԳԱԱ «Известия НАН Армении. Физика» ամսագրի գլխավոր խմբագիրն է, որը Շպրինգեր (Գերմանիա) հրատարակչական կազմակերպության կողմից  «Journal of Contemporary Physics» անվանմամբ հրատարակվում է նաև անգլերեն:

 

Նրա խմբագրությամբ արդեն տասներեք տարի լույս է տեսնում «Armenian Journal of Physics» էլեկտրոնային ամսագիրը: Պարոն Հարությունյանը «Նանոբժշկություն, նանոտեխնոլոգիա և նանոնյութեր» միջազգային ամսագրի խմբագիրներից մեկն է, արտասահմանում հրատարակվող 6 և ՀՀ-ում 2 ամսագրերի խմբագրական խորհուրդների անդամ:

 

1965 թվականից ՀՀ վաստակավոր գիտնականն աշխատել է Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի ռադիոֆիզիկայի և էլեկտրոնիկայի ինստիտուտում: 1977-ի դեկտեմբերից մինչև 2018 թ.  աշխատել է ԵՊՀ-ում ՝ որպես Կիսահաղորդիչների ֆիզիկայի և միկրոէլեկտրոնիկայի ամբիոնի վարիչ:

 

Ներկայումս  այդ ամբիոնի պատվավոր վարիչն է: 1977 թվականից առ այսօր ղեկավարում է ԵՊՀ կիսահաղորդչային սարքերի և նանոտեխնոլոգիաների գիտական կենտրոնը: Վլադիմիր Հարությունյանի և գործընկերների ուշադրության կենտրոնում են կիսահաղորդիչների հետ էլեկտրոլիտների, գազերի և հեղուկ բյուրեղների  բաժանման սահմանում ընթացող տարբեր երևույթները:

Նա իր գործընկերների հետ մեծ ներդրում ունի նաև ենթակարմիր, անդրամանուշակագույն և ԳԲՀ սպեկտրալ տիրույթներում աշխատող ֆոտոընդունիչների ու տարբեր տվիչների ստեղծման ոլորտում:

 

Ակադեմիկոսը մեծ ուշադրություն է դարձնում միջազգային համագործակցությանը: Նա հրատարակել է մոտ 100 հոդված, համագործակցելով օտարերկրյա գիտնականների հետ, ստացել 6 համատեղ արտոնագրեր, ինչպես նաև երկարատև գիտական ուղևորությունների է մեկնել ԱՄՆ, Ֆրանսիա, Գերմանիա, Իտալիա, Մեծ Բրիտանիա, Չեխիա և Ռումինիա, բազմիցս մասնակցել է գիտաժողովների (ներառյալ հրավիրված զեկուցումներով):

 

 ԵՊՀ պատվավոր վարիչի գլխավորած ամբիոնում և կենտրոնում իրականացվել են գիտական ծրագրեր ավելի քան 20 արտասահմանյան դրամաշնորհների շրջանակում:

 

ԵՊՀ-ում առաջարկվել են նոր սարքեր, տեխնոլոգիաներ և չափման մեթոդներ, որոնցից շատերը պաշտպանված են Հայաստանի և Ռուսաստանի Դաշնության 54 արտոնագրերով ու հեղինակային իրավունքի վկայագրերով:

 

Մի շարք արդյունքներ ներդրվել են Հայաստանում, Մոսկվայում և Սանկտ-Պետերբուրգում: Նշված բոլոր ոլորտներում ակադեմիկոսը հրատարակել է բազմաթիվ մենագրություններ, գրքեր, դասագրքեր, տպագրված է 10 համատեղ մենագրություններում, 30 ակնարկ հոդվածում, գիտական ամսագրերում և գիտաժողովների նյութերում (ավելի քան 550 հոդված և զեկուցում):

 

Նրա բազմաթիվ աշխատություններ բարձր գնահատականի են արժանացել աշխարհի առաջատար գիտնականների, ներառյալ Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Ն. Ն. Սեմենովի և Ժ. Ի. Ալֆերովի կողմից: Միջազգային գիտաչափական կազմակերպությունները հայտնում են նրա կատարած աշխատանքների վրա 3600 հղումների և վերջին 25 տարվա ընթացքում արտերկրում դրանց ընթերցումների 65 հազարի մասին:

 

Արդյունավետ գիտական գործունեության հետ միաժամանակ Վ. Հարությունյանը միշտ ուշադրության կենտրոնում է պահել աշխատակազմի շարունակական վերապատրաստման խնդիրները: ԵՊՀ-ում տարբեր տարիների ընթացքում նա դասախոսություններ է կարդացել կիսահաղորդիչների և կիսահաղորդչային սարքերի ֆիզիկայի, միկրո- և նանոէլեկտրոնիկայի, տվիչների ֆիզիկայի վերաբերյալ:

 

Ակադեմիկոսը գիտությունների 6 դոկտորների գիտական խորհրդատուն է և ավելի քան 30 թեկնածուական թեզերի գիտական ղեկավարը: Միայն Հայաստանում ակադեմիկոս Հարությունյանի նախաձեռնությամբ կազմակերպել են համամիութենական 6 և միջազգային 12 գիտաժողովներ: Նրա ուսանողների և գործընկերների թվում կան ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ և ՀՀ նախագահի մրցանակի 7 դափնեկիր:

 

Գիտության և կադրերի պատրաստման ոլորտում նվաճումների համար ակադեմիկոսին շնորհվել է կառավարության մրցանակ՝ «Ա. Շիրակացի» մեդալ: Պարգևատրվել է ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության, ՀՀ ճարտարագիտական ակադեմիայի, Երևանի պետական և Օդեսայի համալսարանների, Ջրածնային էներգիայի միջազգային ասոցիացիայի ոսկե մեդալներով, ինչպես նաև ՌԴ ԳԱ և Մոսկվայի պետական համալսարանի մեդալներով և այլն:

 

Գիտական դպրոցի և միջազգային հարաբերությունների ձևավորման, ինչպես նաև գիտական բարձր մակարդակի և իրականացվող աշխատանքների արդիականության ապահովման համար մեծ նշանակություն ունեն Հարությունյանի անձնական հատկությունները՝  հարուստ գիտելիքները, խորաթափանցությունը, քրտնաջան աշխատանքը, նվիրվածությունը, անսպառ էներգիան աշխատանքի մեջ, սկզբունքայնությունը, պատասխանատվությունը՝ զուգորդված բարի կամքի հետ:

 

Շնորհավորելով Վլադիմիր Հարությունյանին ծննդյան 80-ամյակի առթիվ ՝ մաղթում ենք նրան քաջառողջություն, երջանկություն, նոր հաջողություններ աշխատանքում՝ ի շահ Հայաստանում գիտության և բարձրագույն կրթության զարգացման:

 

Տեղեկացնենք, որ IMC միջազգային ուսանողական մաթեմատիկական օլիմպիադան առաջին անգամ անցկացվում էր առցանց եղանակով՝ պայմանավորված աշխարհում տիրող համաճարակային իրավիճակով:

Այն համախմբել էր աշխարհի 134 համալսարանների ավելի քան 500 ուսանողի:

ԵՊՀ թիմը ներկայացնող 7 մասնակիցները Մաթեմատիկայի և մեխանիկայի ու Ինֆորմատիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի ֆակուլտետների ուսանողներն էին:

 

Թիմի անդամներից մի քանիսին մենք նախկինում արդեն անդրադարձել ենք՝ ներկայացնելով մաթեմատիկական միջազգային օլիմպիադաներում ցուցաբերած նրանց լավագույն արդյունքներն ու գրանցած հաջողությունները:

ysu.am-ը զրուցեց IMC միջազգային ուսանողական մաթեմատիկական օլիմպիադայի ոսկե մեդալակիր, Ինֆորմատիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի ֆակուլտետի այս տարվա շրջանավարտ Վահագն Ալթունյանի հետ, որը պատմեց օլիմպիադային մասնակցելու իրենց մտադրության, օլիմպիադայի՝ առցանց եղանակով անցկացման թվացյալ դժվարությունների և, իհարկե, իրենց հաղթանակած թիմի ձեռքբերման մասին:

 

«Հունիսի վերջին անցկացվեց օլիմպիադայի ընտրական առցանց փուլը, որի արդյունքով որոշվեց ԵՊՀ թիմի կազմը։ Դրան հաջորդեցին մոտ մեկ ամիս տևած ինտենսիվ պարապմունքները։ Օլիմպիադան անցկացվեց երկու օր՝ հուլիսի 26-ին և 27-ին։ Յուրաքանչյուր օրվա համար տրված էր 4 խնդիր»,- տեղեկացրեց Վահագնը:

Վերջինս հավաստիացրեց, որ չնայած օլիմպիադայի առցանց անցկացման եղանակին՝ այդուհանդերձ կազմակերպչական նկատելի թերացումներ չեղան. ավելին՝ առցանց տարբերակով առաջին անգամ կազմակերպված օլիմպիադան, ըստ մասնակցի, հաջողված էր:

«Օլիմպիադային կարող էին մասնակցել բակալավրիատի 1-4-րդ կուրսի ուսանողները: Մեր թիմի անդամներից 4-ն այս տարի ստացան բակալավրի աստիճան, ուստի սա մեր վերջին օլիմպիադան էր,- նշեց մեդալակիրը և վստահեցրեց,- մեր մասնակցությունն օլիմպիական շարժմանը չի դադարելու, քանի որ մեր ավագ ընկերների օրինակով մենք էլ շարունակելու ենք քաջալերել և օգնել մեր կրտսեր ընկերներին, որպեսզի նրանք կրկնեն և նույնիսկ գերազանցեն մեր գրանցած հաջողությունները»։

 

Վերոնշյալ միտքն էլ, ըստ Վահագնի, ամփոփում է թիմային միասնականության գաղափարը. «Հենց այս նշանաբանով են պայմանավորված թիմային միասնականությունը և մեր շարունակական ձեռքբերումների գրավականը»:

 

Զրույցի վերջում մեդալակիրը շնորհակալություն հայտնեց թիմի ղեկավարներ Կարեն Քեռյանին, Վազգեն Միքայելյանին և Ալբերտ Գևորգյանին՝ թիմն ըստ արժանվույն նախապատրաստելու և վերջինիս աջակցելու համար: 

 

Անգին Խաչատրյան

Նշենք, որ «Նյութեր հին և միջնադարյան մերձսևծովյան հնագիտության և պատմության վերաբերյալ» (Մոսկվա-Տյումեն-Նիժնի Նովգորոդ) հանդես-տարեգիրքը ՌԴ-ում հրատարակվող միակ գիտական հանդեսն է, որն ունի հին և միջնադարյան Հայաստանին վերաբերող առանձին բաժին: Այն ընդգրկված է «Web of Science»-ի բազայում և աշխարհի բազմաթիվ նշանավոր գրադարանների էլեկտրոնային կայքերում: Հանդեսի խմբագրական կազմում ընդգրկված են նշանավոր գիտնականներ աշխարհի 10 երկրներից: Մշտական խմբագրական խորհրդում կան 17 երկրների (Հայաստան, Բելգիա, Բուլղարիա, Գերմանիա, Հունաստան, Դանիա, Եգիպտոս, Իսրայել, Հնդկաստան, Իտալիա, Մոլդովա, Ղազախստան, Լեհաստան, Ռուսաստան, ԱՄՆ, Ուկրաինա, Ֆրանսիա)՝ հին աշխարհի և միջնադարի պատմության հանրահայտ գիտնականներ: Հայաստանի Հանրապետությունը ներկայացնում է ԵՊՀ դոցենտ Հակոբ Հարությունյանը: Հանդեսի խմբագիրն է Մոսկվայի պետական համալսարանի հին աշխարհի պատմության ամբիոնի վարիչ, պ.գ.դ., պրոֆեսոր Ս. Յու. Սապրիկինը, պատասխանատու քարտուղարը՝ Նիժնի Նովգորոդի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի դասախոս, պ.գ.թ., դոցենտ Մ. Մ. Չորեֆը:

Մենք զրուցել ենք ԵՊՀ դոցենտ Հակոբ Հարությունյանի հետ գիտական ամսագրում լույս տեսած հոդվածի ու վերջինիս գիտական նշանակության, ինչպես նաև հայտնի ամսագրի հետ ունեցած համագործակցության մասին:

- Պարո՛ն Հարությունյան, վաղո՞ւց եք համագործակցում գիտական ամսագրերի և հանդեսների հետ:

- Այո՛, վաղուց: Իմ հոդվածները հիմնականում տպագրվում են օտարերկրյա գիտական մամուլում: Ահա, օրինակ, «Նյութեր հին և միջնադարյան մերձսևծովյան հնագիտության և պատմության վերաբերյալ» գիտական հանդեսը լույս է տեսել 11 անգամ, որտեղ պարբերաբար հրատարակվել են նաև իմ հոդվածները:

- Ի՞նչ հոդված եք ներկայացրել այս անգամ և ի՞նչ աղբյուրներից եք օգտվել:

- Այս համարում տպագրվել է «Ընդհանուր Ասիայի երեսուներեքերորդ երկիրը՝ ըստ «Հին հայկական աշխարհագրության». Արի՞ք (Արիանա-Արիա), թե՞ Պարթևստան» հոդվածը: Այն ունի գիտական մեծ կարևորություն: Հիմնականում հիմնվել եմ «Աշխարհացույցում» Արիք-Պարթևստանի մասին գոյություն ունեցած տվյալների վերլուծության վրա: Այժմ առավել ընդունված է, որ «Աշխարհացույցը» V դարում գրել է Մովսես Խորենացին, ապա՝ լրացրել Անանիա Շիրակացին VII դարում: Սա հաշվի առնելով՝ մասամբ օգտագործել եմ նաև Խորենացու «Հայոց պատմությունում» Պարթևստանի մասին եղած վկայությունները:

- Ո՞րն է հոդվածի գիտական նպատակը:

- Հոդվածի շարադրման ամենակարևոր նպատակներից է գիտական հանրությանն ապացուցել, որ Պարթևական պետության կազմավորման մասին գիտության մեջ գոյություն ունեցող տեսակետները պետք է վերանայել: Մինչև այսօր ուսումնասիրողները, հենվելով միայն հունահռոմեական պատմիչների վկայությունների վրա, համարում են, որ առկա է այդ պետության կազմավորման երեք տեսակետներ, սակայն դրանց պետք է ավելացնել նաև չորրորդը՝ հաշվի առնելով Մովսես Խորենացու «Աշխարհացույցի» և «Հայոց պատմության» մեջ տեղ գտած վկայությունները: Ավելացնեմ, որ հիմնվելով մեր Պատմահոր վկայությունների վրա՝ կարելի է գրել տասնյակ դոկտորական և թեկնածուական ատենախոսություններ:

 

Մարինե Առաքելյան