Օրացույց

Հեղինակի որոնում

Ա | Բ | Գ | Դ | Ե | Զ | Է | Ը | Թ | Ժ | Ի | Լ | Խ | Ծ | Կ | Հ | Ձ | Ղ | Ճ | Մ | Յ | Ն | Շ | Ո | Չ | Պ | Ջ | Ռ | Ս | Վ | Տ | Ր | Ց | ՈՒ | Փ | Ք | Օ | Ֆ

Նորություններ

«People» հրատարակությունը հաղորդում է, որ այս համալսարանի ներկայացուցիչ Վու Չունֆենի հավաստմամբ, արբանյակն ուղեծիր է ուղարկվելու 2020 թվականին: Արբանյակի լուսավորությունը 6 անգամ գերազանցում է լուսնի իրական լույսը: Այն կարողանալու է լուսավորել 10-80 կմ դիամետր ունեցող թաղամասերը, ինչպես նաև այլընտրանքային լույսի տարբերակ է լինելու փողոցային լուսատուների փոխարեն:

Այս արբանյակի փորձարկումները սկսվել են դեռևս մի քանի տարի առաջ, հիմա այն գրեթե պատրաստ է օգտագործման համար: Գիտնականները չեն բացահայտում ծրագրի բոլոր գաղտնիքները, բայց նշում են, որ արբանյակի ստեղծման համար իրենց ոգեշնչել է ֆրանսիացի նկարիչը, որը պատկերել է հայելիների շարք: Հայելիների այդ շարքը շրջապատում է Երկիր մոլորակը և արտացոլում է լույսը:

Մասնագետների հավաստմամբ, անհանգստանալ, թե արհեստական լուսինը կարող է խանգարել բնակիչներին կամ գիշերային կենդանիներին,անիմաստ է: Արբանյակի լույսը լինելու է մեղմ և ցրված, ինչի շնորհիվ էլ ոչ մի բացասական ազդեցություն չի ունենալու:


Նյութի աղբյուրը՝ https://www.gazeta.ru

Թարգմանեց Մարինե Առաքելյանը

ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայում տեղի ունեցավ գիտաժողովի բացումը, որի կազմկոմիտեի նախագահն էր ՀՀ սփյուռքի նախարարի պաշտոնակատար Մխիթար Հայրապետյանը:

Գիտաժողովին ներկա էր նաև Երևանի պետական համալսարանի ռեկտոր Արամ Սիմոնյանը, Պատմության ֆակուլտետի դեկան Էդիկ Մինասյանը, Հայոց լեզվի ամբիոնի վարիչ Յուրի Ավետիսյանը, Ակադեմիկոս Հր. Թամրազյանի անվան հայ գրականության պատմության ամբիոնի դոցենտ Սերժ Սրապիոնյանը և այլ դասախոսներ:



Գիտաժողովի բացմանը ցուցադրվեց Մխիթարյան միաբանության մասին պատմող ֆիլմ, որը ներկայացրեց միաբանության պատմությունը, ծավալած գործունեությունը:

ՀՀ վաստակավոր արտիստ, Ալ. Սպենդիարյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնի առաջատար մենակատար, միջազգային մրցույթների դափնեկիր Մագդա Մկրտչյանի կատարմամբ հնչեցին Մխիթար Սեբաստացու շարականները:

Բացման խոսքով հանդես եկավ ՀՀ ԳԱԱ հայագիտության և հասարակական գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար Յուրի Սուվարյանը:



Ներկաներին ողջունեց ՀՀ սփյուռքի նախարարի պաշտոնակատար Մխիթար Հայրապետյանը:

«Շնորհավորում եմ բոլորիս Մխիթարյան միաբանության պաշտոնական ամսագրի՝ «Բազմավէպ» հայագիտական հանդեսի 175-ամյա հոբելյանի կապակցությամբ: Անգնահատելի են հայ պարբերականների դերը և առաքելությունը մեր պատմության մեջ, հոգևոր-մշակութային կյանքում, ազգային ինքնության պահպանման գործում: Մխիթարյան միաբանությունը, գիտական և մշակութային գործունեություն ծավալելու հետ մեկտեղ, ստանձնելով նաև հայ լրագրության զարգացումը խթանելու պատվաբեր առաքելությունը, 175 տարի առաջ դարձավ հայ մամուլի ստեղծման հիմնաքարերից մեկը»,- ասաց Մխիթար Հայրապետյանը՝ գիտաժողովին մաղթելով արգասաբեր աշխատանք:

Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդի օրհնության խոսքը փոխանցեց Գերաշնորհ Տեր Եզնիկ արքեպիսկոպոս Պետրոսյանը:

Իսկ Մեծի Տանն Կիլիկիո Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Առաջին Կաթողիկոսի օրհնության խոսքը փոխանցեց Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոսության կրթական-հայագիտական կենտրոնի տնօրեն Ժիրայր Դանիելյանը:

Տանն Կիլիկիո Կաթողիկե Հայոց Կաթողիկոս Նորին Սրբություն Գրիգոր Պետրոս Ի-ի օրհնության խոսքը փոխանցեց Տանն Կիլիկիո Կաթողիկե Հայոց եկեղեցու Հայաստանի և Արևելյան Եվրոպայի թեմի առաջնորդ Տեր Ռաֆայել արքեպիսկոպոս Մինասյանը:

Մխիթարյան միաբանության Քահանայապետական պատվիրակ, Թուրքիայի Հայ Կաթողիկե եկեղեցու առաջնորդ, ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ Գերապայծառ Տեր Լևոն արքեպիսկոպոս Զեքիյանը հատկանշական համարեց, որ «Բազմավէպ»-ի 175-ամյակը զուգադիպում է ՀՀ ԳԱԱ 75-ամյակին և Մխիթարյան միաբանության 300-ամյակին:



Հայաստանի Հանրապետությունում Իտալիայի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան Ն.Գ. Վինչենցո Դել Մոնակոն ելույթի ընթացքում կարևորեց «Բազմավէպ» պարբերականի և Մխիթարյան միաբանության դերը թե՛ հայագիտության, թե՛ երկու երկրների հարաբերությունների զարգացման գործում:



Ամերիկայի Հայ Ավետարանչական ընկերակցության գործադիր տնօրեն Զավեն Խանջյանի ողջույնի խոսքը փոխանցեց Ամերիկայի Հայ Ավետարանչական ընկերակցության մամուլի քարտուղար Անդրանիկ Մարդոյանը:

Այնուհետև ««Բազմավէպ»՝ նահապետ և ռահվիրա» զեկուցմամբ հանդես եկավ Գերապայծառ Տեր Լևոն արքեպիսկոպոս Զեքիյանը:
««Բազմավէպ»-ի մատենագիտությունը» զեկուցմամբ ներկայացավ Մխիթարյան միաբանության միաբան Հայր Վահան ծ.վարդապետ Օհանյանը:

ՀՀ սփյուռքի նախարարության կողմից Հայր Վահան ծ. վարդապետ Օհանյանը պարգևատրվեց ոսկե մեդալով:



««Բազմավէպ»-ի պատմագիտական նշանակությունը» զեկուցումը ներկայացրեց ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի դեկան Էդիկ Մինասյանը:



Ընդմիջմանը մատուցվեց Մխիթարյան միաբանության դարավոր «Մխիթարին» խմիչքը, որը պատրաստվում է Մխիթարյան հայրերի կողմից:

Այնուհետև գիտաժողովը շարունակվեց երկու բաժանմունքներով՝ ««Բազմավէպ»-ի պատմագիտական արժեքը» և «Լեզվաբանության և գրականության հարցերը «Բազմավէպ»-ի էջերում» խորագրերով:

Նշենք, որ գիտաժողովը շարունակվելու է նաև հոկտեմբերի 20-ին:

Հիշեցնենք, որ 1843 թ. Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզում լույս տեսնող «Բազմավէպ»-ը հայերեն ամենաերկարակյաց պարբերականն է։ Այն իր պատմության ընթացքում ազգային կյանքի կարևորագույն ու հրատապ խնդիրներին արձագանքելու հարթակ է հանդիսացել։ Պարբերականի էջերում լույս են տեսել բազմաթիվ հայագիտական նյութեր։

Գիտաժողովի բացման արարողությանը ներկա էին ԵՊՀ ռեկտոր Արամ Սիմոնյանը, Արևելագիտության ֆակուլտետի դեկան Ռուբեն Մելքոնյանը, Չինաստանի հասարակական գիտությունների ակադեմիայի գլխավոր քարտուղարի տեղակալ Խան Դաչուանը:

Բացման արարողության ժամանակ ելույթ ունեցավ Խան Դաչուանը: Նա անդրադարձավ Արևելագիտության ֆակուլտետում այսօր բացված չինագիտության կենտրոնին՝ նշելով, որ Չինաստանի համար առանձնահատուկ նշանակություն ունի այս կենտրոնների բացումը, ինչը  նպաստում է երկկողմանի հարաբերությունների զարգացմանն ու խորացմանը:

««Մեկ գոտի, մեկ ուղի» նախաձեռնությունը հզոր ներուժ ունի, և մենք ինչպես նախկինում, այնպես էլ հիմա, գտնում ենք, որ մեծ է նաև նրա տարածաշրջանային նշանակություն: Մեզ համար կարևոր են նաև այս նախաձեռնության հետագա մշակումն ու ընդլայնումը, որին էլ միտված են մեր քայլերը:»,- նշեց բանախոսը:

 

Զեկույցով հանդես եկավ ԵՊՀ միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի միջազգային հարաբերությունների և դիվանագիտության ամբիոնի վարիչ Վահրամ Պետրոսյանը, որն անդրադարձավ Հարավային Կովկասում ծավալվող քաղաքական իրադարձություններին, նրա դերին և ներուժին:

«Այս տարածաշրջանում հատկապես վերջին տարիների ընթացքում սկսել են մեծ ուշադրություն ու հետաքրքրություն ցուցաբերել չինական մշակույթի, լեզվի ու ընդհանրապես Չինաստանի հանդեպ: Պետք է նշել, որ Հայաստանն այս առումով կարևոր նշանակություն ունեցող երկիր է, որովհետև ժամանակին հենց մեր երկրով է  անցել նշանավոր Մետաքսի ճանապարհը»,-ասաց Վահրամ Պետրոսյանը:

Խոսելով հայ-չինական հարաբերությունների մասին՝ բանախոսը հույս հայտնեց, որ մոտ ապագայում դրանք բոլորովին նոր հարթություն են դուրս գալու և նպաստելու են երկու երկրների տնտեսական և մշակութային առաջընթացին:

Անի Պողոսյան

Մեզ հետ զրույցում վերոնշյալ գիտական ծրագրի ղեկավար, ԵՊՀ կենսաբանության ֆակուլտետի կենսաքիմիայի, մանրէաբանության և կենսատեխնոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ, դոկտոր, պրոֆեսոր Արմեն Թռչունյանը ներկայացրեց գիտական թեմայի նպատակը, կարևորությունը ու կիրառական նշանակությունը:  Սույն ծրագրի իրականացման համար գիտական խումբը կազմված է 5 անձից, որոնցից երկուսը երիտասարդ գիտնականներ են:

 

Արմեն Թռչունյանի խոսքով, վերջին տարիներին մեծ ուշադրության է արժանանում մանրէներում այլընտրանքային և վերականգնվող էներգիայի աղբյուրներից մոլեկուլային ջրածնի (H2) արտադրությունը. «Մոլեկուլային ջրածինն արդյունավետ և էկոլոգիապես մաքուր էներգակիր է, որն ունի կիրառման լայն հնարավորություններ: Հետազոտություններ են ծավալվում մոլեկուլային ջրածնի արտադրությունը զարգացնելու, նրա տեխնոլոգիան բարելավելու ու վառելիքի այս տեսակն ընդգրկելու տնտեսության այլ բնագավառներում՝ մասնավորապես օգտագործելով այն ջրածնային մարտկոցներում, փոխադրամիջոցների շարժիչներում, փոքր ծավալի շարժական գեներատորներում։  Անհրաժեշտ են հստակ լուծումներ մոլեկուլային ջրածնի արտադրության ելանյութերը կամ աղբյուրները պարզելու համար, տնտեսապես մատչելի և արդյունավետ տեխնոլոգիաների մշակման նպատակով»։

 

Մոլեկուլային ջրածին կարելի է ստանալ տարբեր եղանակներով. քիմիական` ածխաջրածիններից կամ ջրից՝ ենթարկելով այն էլեկտրոլիզի, կամ էապես տաքացնելով՝ ենթարկելով թերմոլիզի։ Քիմիական եղանակը բարդ է,  ոչ արդյունավետ և  տնտեսական տեսանկյունից շահավետ չէ։ Այդ իսկ պատճառով տարածում է ստանում մոլեկուլային ջրածնի ստացումը կենսաբանական ճանապարհով:

 

Արմեն Թռչունյանի խոսքով, մաքուր էներգակրի անհրաժեշտությունը և օրգանական թափոնների օգտագործմամբ կենսաջրածնի արտադրությունը հեռանկարային է:

 

Ծրագրի ղեկավարը նշեց, որ թափոնները դժվար են յուրացվում մանրէներում և չեն կարող ուղղակի կիրառվել՝ անհրաժեշտ  է թափոնների նախամշակում. «Այս նախագծում կատարվելու են ածխածնով հարուստ թափոնների ընտրություն և նախամշակման օպտիմալացում, մանրէներում կենսաջրածնի արտադրության խթանում:  Հետազոտվելու են տարածված, բայց չուսումնասիրված ածխաջրերի և օրգանական թթուների առանձին և դրանց խառնուրդների մանրէների կողմից յուրացումը, առաջարկվելու են կենսաջրածնի արտադրությունը խթանելու և տևողությունը երկարաձգելու նպաստավոր խառնուրդներ»։

 

Ա. Թռչունյանը ընդգծեց, որ այս ծրագրի արդյունքները նպաստելու են կենսաջրածնի արտադրության մեխանիզմների պարզաբանմանը և դրա արդյունավետության խթանման նոր ուղիների մշակմանը, ինչպես նաև ունենալու են ներդրում կենսաջրածնի արտադրության տեխնոլոգիայի բարելավման մեջ. «Ինչպես նաև կմշակվեն լաբորատոր նախատիպ, օրգանական թափոնների օգտագործման նոր մոտեցում և կտրվի թափոններից ձերբազատման բնապահպանական խնդրի լուծում»:

 

Նադեժդա Տեր-Աբրահամյան

Իրանական լեզվաբանության միջազգային գիտաժողովը (ICIL) միտված է լեզվաբաններին ու բանասերներին աշխարհի բոլոր ծայրերից համախմբել իրանագիտության շուրջ: Նախորդ տարիներին այն անցկացվել է Ռուսաստանում (2017) և Վրաստանում (2016): Այս տարի այն անց է կացվում Հայաստանում՝ Երևանի պետական համալսարանում:

Գիտաժողովին մասնակցում են բազմաթիվ գիտնականներ Իրանից, Գերմանիայից, Ֆրանսիայից, Ռուսաստանից, Կանադայից, ԱՄՆ-ից, Վրաստանից, Հվ. Կորեայից և մի շարք այլ երկրներից:




ԵՊՀ գիտական խորհրդի նիստերի դահլիճում այսօր տեղի ունեցավ իրանական լեզվաբանությանը նվիրված միջազգային գիտաժողովի բացման արարողությունը:

Գիտաժողովի մասնակիցներին ողջունեց և շնորհակալական խոսքով հանդես եկավ ԵՊՀ իրանագիտության ամբիոնի վարիչ Վարդան Ոսկանյանը, ով նշեց, որ մեծ պատիվ է հյուրընկալել մասնագետներին աշխարհի տարբեր երկրներից, և առանց «Գուրգեն Մելիքյան» հիմնադրամի աջակցության՝ գիտաժողովը հնարավոր չէր լինի կազմակերպել:



Ողջույնի խոսքով հանդես եկավ նաև Հայաստանի Հանրապետությունում Իրանի Իսլամական Հանրապետության դեսպանության մշակույթի խորհրդական Սեյյեդ Մոհամմադ Ռեզա Հեյդարին:

ԵՊՀ Արևելագիտության ֆակուլտետի դեկան Ռուբեն Մելքոնյանը նշեց, որ սիրով և ուրախությամբ է ողջունում «Իրանական լեզվաբանության 8-րդ միջազգային գիտաժողով»-ը, որը տեղի է ունենում Երևանի պետական համալսարանում:

«Այս գիտաժողովի անցկացումը ԵՊՀ-ում և հատկապես Իրանագիտության ամբիոնում վկայում է այն բանի մասին, որ այն համաշխարհային իրանագիտության կենտրոններից մեկն է, և տարիներ շարունակ իրականացված աշխատանքները համապատասխանում են միջազգային բոլոր չափանիշներին»,- ասաց պրոֆեսոր Ռուբեն Մելքոնյանը:

Նա նաև նշեց, որ Հայաստանում և հայ ժողովրդի մոտ իրանագիտության հանդեպ հետաքրքրությունն ունի դարերի պատմություն, ինչը հիմնված է ոչ միայն Իրանի հետ բարեկամական հարաբերությունների, այլ նաև գիտական լայն շրջանակի նկատմամբ հետաքրքրության վրա:



«Ես ուզում եմ արձանագրել, որ այսօր Հայաստանում տեղի է ունենում համաշխարհային կարևորության 2 միջոցառում՝ Ֆրանկոֆոնիայի գագաթնաժողովը և գիտական ասպարեզում դրան համարժեք այս գիտաժողովը»,- հավելեց Ռուբեն Մելքոնյանը:

Գիտաժողովին մաղթելով արդյունավետ աշխատանք և քննարկումներ՝ նա հույս հայտնեց, որ համաժողովը ևս մի կարևոր քայլ է լինելու՝ նպաստելու համաշխարհային իրանագիտության զարգացմանը:

Ըստ պրոֆեսոր Մելքոնյանի՝ Հայաստանն ունի իրանագիտական շատ յուրահատուկ դպրոց, որի թե՛ տաղանդավոր երիտասարդ կադրերը, թե՛ իրանագիտության ասպարեզում անվերապահ հեղինակություն վայելող Գուրգեն Մելիքյանը լուրջ քայլերով առաջ են տանում իրանագիտության հայկական դպրոցը:

Ողջույնի խոսքերից հետո տարբեր երկրներից մասնագետները ներկայացրին իրենց զեկույցները իրանական լեզվաբանության վերաբերյալ:

Հիշեցնենք, որ միջազգային գիտաժողովը շարունակվելու է հոկտեմբերի 12-ին և 13-ին՝ ժամը 09:00-ից, ԵՊՀ Արևելագիտության մասնաշենքի՝ համապատասխանաբար Երկանյանների և Ֆիրդուսիի անվան դահլիճներում:

 

Մարի Ռաֆյան