Օրացույց

Հեղինակի որոնում

Ա | Բ | Գ | Դ | Ե | Զ | Է | Ը | Թ | Ժ | Ի | Լ | Խ | Ծ | Կ | Հ | Ձ | Ղ | Ճ | Մ | Յ | Ն | Շ | Ո | Չ | Պ | Ջ | Ռ | Ս | Վ | Տ | Ր | Ց | ՈՒ | Փ | Ք | Օ | Ֆ

Նորություններ

Էդվարդ Չուբարյանը ծնվել է 1936 թ. մայիսի 5-ին Սպիտակ քաղաքում։ 1953 թ. ոսկե մեդալով ավարտել է Ձերժինսկու անվան թիվ 20 դպրոցը և նույն տարում ընդունվել է ԵՊՀ՝ այն ժամանակ Ֆիզմաթ ֆակուլտետի ֆիզիկայի բաժինը։ Էդվարդ Չուբարյանը գիտական գործունեությունը սկսել է դեռ ուսանողական տարիներին։ Համալսարանն ավարտելուց հետո՝ 1958-1961 թթ., Է. Չուբարյանն ուսումը շարունակել է ԵՊՀ ասպիրանտուրայում՝ Տեսական ֆիզիկայի ամբիոնում, այնուհետև՝ 1961-1965 թթ., աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ կենտրոնական գիտահետազոտական ֆիզիկատեխնիկական լաբորատորիայում։ Թեկնածուական ատենախոսությունը պաշտպանել է 1964 թ., իսկ 1965-ից նա աշխատանքի է անցել ԵՊՀ տեսական ֆիզիկայի ամբիոնում՝ սկզբում որպես ավագ դասախոս, 1967 թվականից՝ որպես դոցենտ և 1975 թվականից՝ դոկտորական ատենախոսությունը պաշտպանելուց հետո (1972 թ.)՝ որպես ամբիոնի պրոֆեսոր։

 

1965-1970 թթ. համատեղությամբ աշխատել է նաև ՀՀ ԳԱԱ Բյուրականի աստղադիտարանում։ 1985-2000 թթ. և 2006-2013 թթ. Էդվարդ Չուբարյանը եղել է Տեսական ֆիզիկայի ամբիոնի վարիչը։ 1991-2006 թթ. աշխատել է ԵՊՀ բնագիտական ֆակուլտետների գծով պրոռեկտորի պաշտոնում։ 1996 թ. ընտրվել է ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս։ Մինչև 2018 թ. ղեկավարել է Տեսական ֆիզիկայի գիտահետազոտական լաբորատորիան։

 

Մեզ հետ զրույցում ԵՊՀ ակադեմիկոս Գ. Սահակյանի անվան տեսական ֆիզիկայի ամբիոնի պրոֆեսոր Արամ Սահարյանն ասաց, որ Էդվարդ Չուբարյանն ակադեմիկոս Գուրգեն Սահակյանի աշակերտների առաջին սերնդի վառ ներկայացուցիչ է, աշակերտներ, որոնք իրենց ուսուցչի հետ միասին կանգնած են Հայաստանում տեսական ֆիզիկայի դպրոցի ստեղծման ակունքներում։

 

«Ակադեմիկոս Չուբարյանի ակտիվ ջանքերով է, որ ԵՊՀ-ում ստեղծվել և ներդրվել են տեսական ֆիզիկայի դասընթացներ՝ նախկին Խորհրդային միության կրթական համակարգի լավագույն ավանդույթներով։ Մշտապես կապված լինելով ռուսական առաջավոր գիտական կենտրոնների հետ՝ Չուբարյանն իր համախոհների հետ  Հայաստան են տեղափոխել նաև գիտական լավագույն ավանդույթները։ Նրա հեղինակած դասագրքերի հիման վրա է կարդացվում «Քվանտային մեխանիկա» դասընթացը ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետում։ Դրանց շարունակական արդիականացումը մշտապես եղել է Էդվարդ Չուբարյանի ուշադրության կենտրոնում»,- փաստեց Արամ Սահարյանը։

 

Էդվարդ Չուբարյանի գիտական գործունեությունը նվիրված է եղել Այլասերված նյութի թերմոդինամիկայի և գերխիտ աստղերի կոնֆիգուրացիաների տեսությանը, որի հիմքը 1960-ականների սկզբում դրել էին ակադեմիկոսներ Վ. Համբարձումյանը և Գ. Սահակյանը: Նշված բնագավառում կատարած աշխատանքների համար Է. Չուբա­րյա­նը, գիտական խմբի մյուս մասնակիցների հետ 1970 թ. արժանացել է Լե­նի­նյան կոմերիտության մրցանակի դափնեկրի կոչման: Հետագա տարիներին նա ամբիոնի աշխատակիցների հետ համատեղ կատարել է աշխատանքների շարք` նվիրված Բաբախիչների  (պուլսա­րների) մագնիսասֆերայի տեսությանը:

 

Էդվարդ Չուբարյանի գիտահետազոտական աշխատանքների մեկ այլ ուղղություն կապված է եղել ակադեմիկոս Վ. Համբարձումյանի կոսմոգոնիական սկզբունքի տեսական հիմնավորմանը գրավիտացիայի այլընտրանքային տեսություններին։ Արամ Սահարյանի խոսքով, հատուկ ուշադրության են արժանի նրա աշխատանքները գրավիտացիայի երկ­մետ­րիկական տեսություններում:

 

 

«Դրանցում կապ է գտնված կորացած մետ­րի­կայի ու հարթ տարածության «հենքային»  մետրիկայի միջև և առա­ջար­կված է դրանց մի­ար­ժեք ընտ­րու­թյան չափանիշը: Է. Չուբարյանը ձգողականության երկմետրիկական տեսության շրջա­նակում մշակել է ստատիկ կենտրոնահամաչափ գերխիտ կոնֆիգուրա­ցիա­ների մոդելներ, հաշվարկվել են դրանց զանգվածները, շառավիղները և ներքին կառուցվածքը, ցույց է տրվել, որ այդպիսի կոնֆիգուրացիաների զանգվածը կարող է մեկ կարգով մեծ լինել, քան Այնշթայնի տեսությունում: Գրավիտացիայի տեսության այդ տարբերակի շրջանակում մշակվել է պտտվող գերխիտ աստղերի տեսությունը: Նյութի առանցքահամաչափ բաշխման համար երկմետ­րիկական տեսության հավասարումների՝ Է. Չուբարյանի կողմից գտնված վակու­ումա­յին լուծու­մը միակ անալիտիկ լուծումն է երկմետրիկական տեսության լուծումների դասում»,- փաստում է Արամ Սահարյանը:

 

Ակադեմիկոս Չուբարյանը հեղինակ է շուրջ 150-ից ավելի գիտական աշխատանքների։ Դրանք զեկուց­վել են նախկին միութենական ու միջազգային գիտաժողովներում և լայն ճանաչում են գտել ինչպես նախկին միության, այնպես էլ արտասահ­մա­նյան գիտական շրջանակներում:

 

Մեծ են Էդվարդ Չուբարյանի ծառայությունները ֆիզիկոսների բարձրորակ կադրերի պատ­րաստման գործում: Նա Ֆիզիկայի ֆակուլտետի ուսանողների համար կարդացել է «Քվանտային մեխանիկա», ինչպես նաև «Տեսական ֆիզիկայի հա­տուկ դասընթացներ» դասընթացները: Գիտնականի ղեկավարությամբ պաշտպանվել են յոթ թեկ­նա­­­ծուական ատենախոսություն: Լի­նե­լով Երևանի պետական համալսարանի բնագիտական ֆակուլտետների գծով պրոռեկտոր՝ պրոֆեսոր Չուբարյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել ուսումնական գործընթացի կազմակերպ­մա­նը, ակտիվ մասնակցել է համալսարանական ուսուցման բարեփոխման գործին:

 

Նա դասավանդումն ակտիվորեն զուգակցել է գիտական գործունեության հետ՝ այդ աշխատանքում ներգրավելով երիտասարդների։ Նրա ղեկավարությամբ պաշտպանվել են բազմաթիվ ավարտական թեզեր և թեկնածուական ատենախոսություններ։ Ակադեմիկոս Չուբարյանի աշակերտն է ՀՀ ներկայիս նախագահ Արմեն Սարգսյանը։ Է․ Չուբարյանը եղել է նաև մի քանի դոկտորական ատենախոսությունների խորհրդատու, երկար տարիներ ղեկավարել է «Տեսական ֆիզիկա» մասնագիտական խորհուրդը։ Այդ տարիներին պաշտպանած բոլոր հայցորդները լավ հիշում են նրա բարյացկամ վերաբերմունքը։ Նա մշտապես օգտագործում էր իր բարձր հեղինակությունն ուսանողներին, ասպիրանտներին ու երիտասարդ գիտնականներին օժանդակելու համար։ Նրա երաշխավորությամբ մեծաթիվ երիտասարդներ են իրենց գիտական գործունեությունը շարունակել նախկին ԽՍՀՄ և միջազգային գիտական կենտրոններում»,- պատմում է Արամ Սահարյանը։

 

Կրթությանը մատուցած իր ուրույն ծառայությունների և անձնական մեծ ներդրման համար Է. Վ. Չուբարյանը 1984  թ. պարգևատրվել է «Խաչատուր Աբովյան» մեդալով: 1970 թ. նրան շնորհվել է Հայաստանի լենինյան կոմերիտմիության մրցանակ` «Առանցքահամաչափ ձգողական դաշտերն Էյնշտեյնի տեսության մեջ» աշխատանքի համար, 1985 թ. պարգևատրվել է ՀՍՍՀ «Ժողովրդական կրթության գերազանցիկ» պատվո նշանով: Էդվարդ Չուբարյանը պարգևատրվել է ԵՊՀ ոսկե մեդալով, Ֆ. Նանսենի հուշամեդալով: 2006 թ. նրան շնորհվել է գիտության վաստակավոր գործչի կոչումը:

 

«Անհրաժեշտ է ընդգծել նաև այն կարևոր ավանդը, որ ներդրել է ակադեմիկոս Չուբա­րյա­նը՝ օժանդակելով Դուբնայի (Ռուսաստան) միջուկային հետազոտու­թյուն­ների միացյալ ինստիտուտի և ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի գիտական կապերի ստեղծ­ման և խորացման գործում: Դուբնայում աշխատել են և շարունակում են աշխատել բազմաթիվ տաղանդավոր տեսաբան ֆիզիկոսներ, որոնք եղել են ԵՊՀ տեսական ֆիզիկայի ամբիոնի շրջանավարտներ»,- փաստում է Արամ Սահարյանը:

 

Բեղուն գիտամանկավարժական գործունեության հետ միասին Էդվարդ Չուբարյանն ակտիվորեն զբաղվել է հասարակական գործունեությամբ: Նա եղել է ՀՀ ԳԱԱ ֆիզիկայի պրոբլեմային խորհրդի անդամ, դոկտորական ատենախոսություն­նե­րի պաշտպանության երկու մասնագիտացված խորհուրդների անդամ (Տեսական ֆիզիկայի 046 մասնագիտական խորհրդի նախագահ), ԵՊՀ-ի և Ֆի­զի­­կայի ֆակուլտետի գիտական խորհուրդ­ների անդամ:

 

«Մեծ գիտնականի, հոգատար ուսուցչի, համեստ ու շիտակ հայորդու հիշատակը վառ կմնա նրա գործընկերների, աշակերտների, ուսանողների ու բոլոր նրանց մտքերում, որոնք բախտ են ունեցել շփվել Էդվարդ Վարդանի Չուբարյանի հետ»,- նշեց ԵՊՀ ակադեմիկոս Գ. Սահակյանի անվան տեսական ֆիզիկայի ամբիոնի պրոֆեսոր Արամ Սահարյանը։ 

 

Տեղեկացնենք, որ Էդվարդ Չուբարյանի հոգեհանգիստը տեղի կունենա Կոնդի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցում սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը 17։30-20։00։

 

Քնար Միսակյան

ԵՊՀ-ի կողմից ներկայացված թեմաներից ֆինանսավորման են երաշխավորվել «Ածխածնի նանոխողովակների և նանոկոմպոզիտային միացությունների հիման վրա ճկուն գազային սենսորների պատրաստում», «Ազոլների հենքի վրա ասիﬔտրիկ օրգանոկատալիզ սինթեզ և ակտիվություն», «Կենսաանվտանգության կարողությունների զարգացում Հայաստանում. կաթնասունները որպես հիվանդությունների վեկտորներ», «Մետաղակայուն մանրէները որպես շրջակա ﬕջավայրի կենսավերականգնման ﬕջոցներ» և «Նանոկառուցվածքների մոդելավորման և սիմուլյացիաների գիտաուսուﬓական կենտրոնի ստեղծում» թեմաները:

 

Մեզ հետ զրույցում ԵՊՀ գիտական քաղաքականության վարչության պետ Երանուհի Մանուկյանն ասաց, որ հայտարարված մրցույթի նպատակն է աջակցել նոր գիտական խմբերի և լաբորատորիաների ստեղծմանը, ինչպես նաև նպաստել արդեն գործող գիտական լաբորատորիաների կամ բաժինների ամրապնդմանը:

 

«Ինչպես գիտենք, ՀՀ կառավարության 2021 թ. ապրիլի 8-ի որոշմամբ 2021 թ. պետական բյուջեով նախատեսված գիտական և գիտատեխնիկական հետազոտությունների ծրագրի միջոցառումների իրականացման համար հատկացված  ֆինանսական միջոցներն ավելացել են, ինչը նպատակ ունի ընդլայնելու ոչ միայն մեկնարկային լաբորատորիաների զարգացումը, այլև թեմատիկ հետազոտությունների ծավալը. 2021 թվականին նախատեսվում է տրամադրել շուրջ 50 դրամաշնորհ»,- ասաց Երանուհի Մանուկյանը:

 

Նրա խոսքով, գիտական և գիտատեխնիկական գործունեության պայմանագրային (թեմատիկ) ֆինանսավորման շրջանակում գիտական խմբերի մեկնարկի կամ լաբորատորիաների (բաժինների) ամրապնդմանն աջակցության մրցույթի արդյունքում ֆինանսավորման է երաշխավորվել 16 թեմա, որոնցից 5-ը՝ ԵՊՀ-ից:

 

«Ըստ էության՝ մրցույթի արդյունքները տրամաբանական են, քանի որ բուհերի մեջ երաշխավորված թեմաների քանակով ԵՊՀ-ն մշտապես առաջատարն է, և այս մրցույթի արդյունքներն էլ դրա վառ վկայությունն է: Այսինքն, գիտական արդյունավետությունը համահունչ է ներկայիս իրավիճակին»,- նշեց Գիտական քաղաքականության վարչության պետը:

 

Երանուհի Մանուկյանը նշեց, որ դրամաշնորհները կտրամադրվեն 36 ամիս տևողությամբ, որի ընթացքում 4-5 անձից բաղկացած գիտահետազոտական խմբերը կիրականացնեն իրենց հետազոտությունները:

 

Այս մրցույթի համար Գիտության կոմիտեի սահմանած կարևոր չափանիշներից, ըստ Երանուհի Մանուկյանի, այն է, որ հետազոտական խմբերում պարտադիր պետք է ներառվեն երիտասարդներ, ինչը շատ կարևոր է սերնդափոխության տեսանկյունից, քանի որ այս ձևաչափով նրանք հնարավորություն կստանան ձեռք բերելու գիտական աշխատանքներ իրականացնելու և դրամաշնորհային ծրագրերի մասնակցության համար անհրաժեշտ հմտություններ:

 

Քնար Միսակյան

 

ԵՊՀ Պալեանների անվան դահլիճում կայացած միջոցառման ժամանակ Իրավագիտության ֆակուլտետի դեկան Գագիկ Ղազինյանը ողջունեց ներկաներին և ասաց, որ չնայած Կարմիր խաչի և ֆակուլտետի միջև համագործակցությունը տարիների պատմություն ունի, սակայն մինչև օրս դրա վերաբերյալ իրավական փաստաթուղթ չկար։


«Ես համոզված եմ, որ այս հուշագիրը ոչ միայն իրավական ձև կտա մեր համագործակցությանը, այլև կնպաստի դրա ամրապնդմանն ու զարգացմանը»,- նշեց դեկանը։

 


Գ. Ղազինյանը շեշտեց, որ հուշագրով նախատեսված ծրագրերը նպաստելու են ֆակուլտետում առաջին հերթին հումանիտար իրավունքի զարգացմանը։


Կարմիր խաչի պատվիրակության ղեկավարի տեղակալ Միրիամ Էլ Խոլին նույնպես ողջունեց ներկաներին և ասաց, որ շատ հաճելի է գտնվել Երևանի պետական համալսարանում և ներկա լինել նմանատիպ կարևոր հուշագրի ստորագրմանը։


«Այս հուշագիրը կարևոր քայլ է մեր ընթացիկ համագործակցության համատեքստում։ Տարիների ընթացքում ԵՊՀ-ն և Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեն իրենց ներուժն ուղղորդել են Հայաստանում միջազգային մարդասիրական իրավունքի զարգացմանը։ Ես ուրախ եմ, որ համալսարանն անընդհատ առաջ է շարժվում և առաջարկում է համագործակցության նոր եզրեր, ինչպիսին է, օրինակ, հետազոտությունների և վերապատրաստման համար նախատեսված կենտրոնի ստեղծումը ֆակուլտետում»,- նշեց նա և հավելեց, որ համագործակցությունն ուղղված է լինելու միջազգային մարդասիրական իրավունքի հանդեպ հարգանքը Հայաստանում խթանելուն։

 


Միրիամ Էլ Խոլիի խոսքով՝ հուշագիրը Կարմիր խաչի գրասենյակն ու Իրավագիտության ֆակուլտետը միավորում է երեք ուղղություններով՝ մարդասիրական իրավունքի ակադեմիական հետազոտություն, դրա ուսուցանում իրավաբանների համար և մասնագիտացված կրթություն՝ մյուս ուղղություններով։


Ողջույնի խոսքով հանդես եկավ նաև Քրեական իրավունքի ամբիոնի պրոֆեսոր Աննա Մարգարյանը, որը նշեց, որ երկար տարիների համագործակցությունն ինստիտուցիոնալ հիմքերի վրա դնելու անհրաժեշտություն կար։


«Հատկապես 44-օրյա պատերազմից հետո մեզ համար ակնհայտ էր միջազգային մարդասիրական իրավունքի ոլորտում միջազգային հարթակներում հանդես գալու համար համապատասխան մասնագետների ձևավորման անհրաժեշտությունը»,- ասաց նա։

 


Հուշագրի ձեռքբերումը շնորհավորեց նաև Կարմիր խաչի հայաստանյան գրասենյակի մամուլի պատասխանատու Զառա Ամատունին՝ հույս հայտնելով, որ համագործակցության շնորհիվ կձևավորվի մասնագետների անհրաժեշտ բազա, որը կշարունակի ներպետական օրենքներում ներդնել միջազգային իրավունքի համապատասխան տարրեր։


«Այս առումով Երևանի պետական համալսարանի ներուժն առանձնանում է մեզ համար՝ որպես ակադեմիական կարևորագույն հնարավորություններ հատկացնող կառույց»,- ասաց նա՝ հավելելով, որ հայաստանյան գրասենյակը հնարավոր ամեն ինչով կաջակցի կենտրոնի ստեղծմանը։

 


Ողջույնի և շնորհակալության խոսքերից հետո կողմերը ստորագրեցին համագործակցության հուշագիրը։

Մեզ հետ զրույցում Աշոտ Սաղյանը, խոսելով Հայաստանում գիտության զարգացման մասին, ասաց, որ այն առաջին հերթին պետք է իրականացնի ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիան: Նրա խոսքով, զարգացման համար նախևառաջ պետք է օպտիմալացում, որը պետք է իրականացվի բովանդակային, այլ ոչ թե ինքնանպատակ. «Նման փորձ կա: Կառուցվածքային օպտիմալացում տեղի է ունեցել 2010 թվականին, որի արդյունքում ստեղծվել է այն կենտրոնը, որը ես եմ ղեկավարում: Դա արդարացված մոդել է, ինչի մասին վկայում են կենտրոնի նվաճումները»:

 

Աշոտ Սաղյանի խոսքով, օպտիմալացման արդյունքում կարող են ստեղծվել գիտահետազոտական, գիտաարտադրական, գիտատեխնոլոգիական, ինչու չէ, նաև գիտաուսումնական կենտրոններ. «Գործընթացը կարող է տեղի ունենալ կամ ինստիտուտների միաձուլմամբ, կամ հետազոտական ցանցերի ստեղծման միջոցով, որի շրջանակում ըստ հետազոտական գլոբալ ուղղությունների՝ գիտահետազոտական խմբերը կմիաձուլվեն և կսկսեն աշխատել»:

 

 ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիան, ըստ նորընտիր նախագահի, պետք է աջակցի ռազմարդյունաբերական ոլորտին. «Ակադեմիայի գիտահետազոտական ինստիտուտներից որոշներն արդեն մասնակցում են այդ գործին, բայց պետք է ընդլայնել այդ համագործակցությունը, պետք է առաջին հերթին որոշել, թե որ ուղղություններն են հրատապ, որոնք անհրաժեշտ է զարգացնել՝ ելնելով մեր պաշտպանական համակարգի խնդիրներից: Այսինքն՝ աշխատել նպատակային, քանի որ պատերազմը ցույց տվեց, որ մեր ռազմարդյունաբերական համալիրն իրականում ոչ մի իրատեսական բան չէր տվել մեր պաշտպանական համակարգին»:

 

Աշոտ Սաղյանը փաստեց, որ ակադեմիան ավանդաբար եղել է հիմնարար հետազոտությունների պատասխանատուն, բայց այսօր պահանջարկն այլ է. «Այսօր տնտեսության զարգացման հեռանկարները, ռազմարդյունաբերական համալիրը, բնապահպանական և գլոբալ այլ խնդիրները պահանջում են աստիճանաբար հիմնարար հետազոտություններից տեղափոխվել դեպի կիրառական հետազոտություններ: Այսինքն՝ անել այնպես, որ հիմնարար հետազոտությունների արդյունքները գնան դեպի կիրառական դաշտ, ապրանքայնացնվեն»:

 

Ըստ Աշոտ Սաղյանի՝ պետք է փորձել վերականգնել և ընդլայնել միջազգային հարաբերությունները. «Այդ հարաբերություններ չպետք է լինեն ուղղակի պայմանագրեր թղթի վրա, այլ լինեն փոխշահավետ, գործող և աշխատող պայմանագրեր»:

 

Նրա խոսքով, պետք է նաև երիտասարդացման գործընթաց իրականացնել. «Իմ կարծիքով, առաջին հերթին պետք է մտածել և մոտ ապագայում երիտասարդացման գործընթաց իրականացնել հենց ակադեմիայի նախագահության կազմում: Դրա համար պետք է կանոնադրության մեջ համապատասխան կետեր ներառել և սահմանել տարիքային շեմ ու մինչև այդ տարիքն ընդունել ղեկավար պաշտոնում»:

 

Աշոտ Սաղյանը, խոսելով սոցիալական խնդիրների մասին, ասաց, որ այսօր գիտաշխատողի աշխատավարձը գրեթե երկու անգամ ցածր է, քան երկրի միջին աշխատավարձն է. «Դա անընդունելի է: Նորմալ երկրում նման չի կարող լինել, քանի որ գիտնականի ցածր աշխատավարձը նշանակում է, որ նա ամենաչհարգված, չընդունված դասակարգն է: Հայաստանը միշտ եղել է առաջատար գիտության ոլորտում Սովետական Միության շրջանում, գիտնականները միշտ որոշիչ խոսք և դեր են ունեցել, բայց այսօր վարձատրվում են երկու անգամ ցածր: Պետք է պայքարել սրա դեմ, պետք է բարձրաձայնել, մինչև մեր պետական չինովնիկները հասկանան, որ գիտնականին պետք է արժանավայել տեղ տալ հասարակության մեջ»:

 

Սոցիալական փաթեթում Աշոտ Սաղյանը տեսնում է երիտասարդ գիտնականների, ակադեմիայի աշխատակիցների համար բնակարանաշինության շարունակումն ու ընդլայնումը. «Մի նախադեպ արդեն կա, և ես ունեմ տեղեկություններ, որ այդ ծրագրից օգտվելու ցանկացողները շատ են»:

 

Հաջորդ ուղղությունը, ըստ նորընտիր նախագահի, գիտնականների վարկանիշավորումն է. «Դա պետք է արվի: Ակադեմիայում այդ գործընթացը սկսվեց, հետո դադարեցվեց: Ես համոզված եմ, որ եթե դա մենք չանենք, մեր փոխարեն անելու են ուրիշները:

 

Նրա խոսքով, շատ կարևոր է, թե ինչպես է պետք գնահատել. «Գիտության կոմիտեն ինստիտուտներին գնահատում է՝ ըստ տպագրված հոդվածների քանակի: Ես շատ եմ կարևորում դա, ինքս ամեն տարի ամենաքիչը տասը հոդված տպագրում եմ գիտական առաջատար հանդեսներում, բայց գտնում եմ, որ միայն գիտական հոդվածների քանակով ինստիտուտին գնահատելը ճիշտ չէ, դա կարևոր է, բայց պետք է միաժամանակ հաշվի առնել այն հանգամանքը, թե ինչ է տալիս այդ ինստիտուտը տնտեսությանը: Ի վերջո, պետությունը հիմնել է ինստիտուտ ոչ միայն նրա համար, որ այն հոդվածներ տպագրի, այլ նաև որ դրանք մշակումներ, գյուտեր, ներդրումներ կատարեն տնտեսության մեջ, որ տնտեսությունն էլ հիմնվի այդ գիտության վրա»:

 

«Իզուր չէ, որ վերջին տարիներին, ով գալիս է իշխանության, առաջին հերթին խոսում է գիտելիքահենք տնտեսության ստեղծելու մասին: Այդպես էլ չտեսանք այդ գիտելիքահենք տնտեսությունը, որովհետև դրա համար առաջին հերթին պետք է ստեղծել գիտական հենք, իսկ դրա համար պետք է լուրջ մոտեցում պետության կողմից, լուրջ ֆինանսավորում»,- ասաց Աշոտ Սաղյանը:

 

Մեզ հետ զրույցում նա կարևորեց նաև գովազդային գործունեությունը, որը, նրա խոսքով, ակադեմիայում շատ ցածր մակարդակի վրա է. «Ճիշտ է՝ ակադեմիան ունի իր կայքը, բայց դա բավարար չէ: Այսօր հասարակության շրջանում գիտնականի, գիտության վերաբերյալ ձևավորված թյուր կարծիքը վատ լուսաբանման հետևանք է: Հասարակությունը չգիտի, թե ինչով է զբաղված ակադեմիան, չգիտի, որ աշխարհի ռեյտինգավորված լավագույն կազմակերպությունների շարքում ներառված հայաստանյան կազմակերպություններից միայն 12-ը ակադեմիայից են, ընդ որում՝ հարևան երկրներից ներառված են մեկական կազմակերպություններ»:

 

Խոսելով Սահմանադրական դատարանում վիճարկվող «Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի նախագծի մասին՝ Աշոտ Սաղյանն ասաց, որ ճիշտ կլինի այն հետ վերադարձնել քննարկման, վերամշակման. «Վերջանական այն փաթեթը, որ կազմվել է ԱԺ-ում, չի ներառում հիմնական այն դրույթները, որոնք կցանկանար գիտնականը: Իմ կարծիքով, ճիշտ կլինի այն վերադարձնել վերամշակման: Ամեն հարց կարելի է լուծել քննարկման արդյունքում, բայց առանց քննարկումների ներկայացնել կրթության, գիտության վերաբերյալ օրենք, որը ներառում է ռազմավարական բոլոր կետերը, ինձ թվում է՝ ճիշտ չէ»:

 

Բուհերի և ակադեմիայի համագործակցության մասին խոսելով՝ նա ասաց, որ այն պետք է ընդլայնել. «Որոշ ժամանակ առաջ, երբ քննարկվում էր օրենքի նախագիծը, առաջարկվում էր ինստիտուտները միացնել համալսարաններին: Մենք արձագանքեցինք և ասացինք, որ այսօր մենք պատրաստ չենք դրան գնալու: Այդ միացումն այսօր լինելու է զուտ մեխանիկական»:

 

Նրա փաստմամբ, դա իրականացնելու համար պետք է մոդել ստեղծել, միջանկյալ ժամանակահատված տրամադրել. «Պետք է փորձել բուհերի և գիտահետազոտական ինստիտուտների համագործակցությունն ընդլայնել, խորացնել ու սերտ կապ ստեղծել դրանց միջև: Արդյունքում արդեն պարզ կլինի՝ ինչպես անել: Ստորաբաժանումները պետք է միացվեն իրար բովանդակային առումով»:  

 

Խոսելով Արցախի գիտական կենտրոնի հետ համագործակցության մասին՝ պարոն Սաղյանն ասաց, որ «Հայկենսատեխնոլոգիա» գիտաարտադրական կենտրոնի և Ֆարմացիայի ինստիտուտի կողմից արդեն կնքվել է համագործակցության հուշագիր, որը պետք է ընդլայնվի. «Ժամանակին մենք մտածում էինք Արցախի գիտական կենտրոնը տեղափոխել և դարձնել ակադեմիայի կառուցվածքային ստորաբաժանում, ինչը ցանկանում էին նաև Արցախում: Դա մի շարք հնարավորություններ կընձեռի: Ես կօգտագործեմ իմ հնարավորությունները և նորից կբարձրացնեմ այդ առաջարկությունը, բայց դեռ չգիտեմ՝ ինչպես կլինի: Ես կաշխատեմ, որ տարբեր ինստիտուտներ համագործակցեն Արցախի և՛ գիտական կենտրոնի, և՛ համալսարանի, և՛ մյուս այն օջախների հետ, որտեղ կան գիտահետազոտական աշխատանքների իրականացման ինչ-որ սաղմեր»:

 

Աշոտ Սաղյանն ասաց, որ այսօր դիմում է գրել և ազատվել Ֆարմացիայի ինստիտուտի տնօրենի պաշտոնակատարի պաշտոնից. «Կսպասեմ Հոգաբարձուների խորհրդի նիստին, որը կհաստատի ԵՊՀ դեղապատրաստուկների որակի հսկման և մոնիթորինգի գիտաուսումնական կենտրոնի ստեղծումը, ես կվերցնեմ ղեկավարի պաշտոնը և կփորձեմ առաջ տանել այդ ուղղությունը: Ես համոզված եմ, որ իմ կարիքը դեռ շատ կա այստեղ, կփորձեմ ավարտին հասցնել այն, ինչ մենք սկսել ենք»:

 

Հարցազրույցի մանրամասները՝ ստորև.

 

Քնար Միսակյան

 

Միջոցառումը կազմակերպել էին Կենսաքիմիայի, մանրէաբանության և կենսատեխնոլոգիայի ամբիոնը և Մանրէաբանական կենսատեխնոլոգիաների և կենսավառելիքի նորարարական կենտրոնը։

 

Դասընթացի կազմակերպիչ, ԵՊՀ կենսաբանության գիտահետազոտական ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, «Հիգիենիկ ինժեներիայի և դիզայնի եվրոպական խմբի» (ՀԻԴԵԽ) հայաստանյան տարածաշրջանային բաժանմունքի ու «Սննդի գիտության և տեխնոլոգիաների հայկական միավորման» նախագահ Կարինե Գրիգորյանը մեզ հետ զրույցում ասաց, որ այսօրվա դասընթացը տեղի է ունենում «ՀԻԴԵԽ»-ի և ԵՊՀ-ի միասնական ջանքերով։


«Դասընթացի շրջանակում մենք ուսումնասիրելու ենք սննդի անվտանգության հետ կապված մի շարք հարցեր, խոսելու ենք ժամանակակից տեխնոլոգիաների մասին, որոնք անհրաժեշտ է ներդնել տեղական արտադրության մեջ։ Վերջին տարիներին հայաստանյան ընկերությունները բավականին հետաքրքրված են սննդի անվտանգությամբ, այդ իսկ պատճառով որոշվեց նախաձեռնել նման դասընթաց՝ եվրոպական հաջողակ փորձը կիրառելու համար»,- նշեց Կ. Գրիգորյանը։

 


Դասընթացը, որին ներկա էին Հայաստանում սննդի արտադրությամբ զբաղվող մի շարք ընկերությունների ներկայացուցիչներ, մեկնարկեց Կ. Գրիգորյանի ողջույնի խոսքով։ Վերջինս նշեց, որ ներկաները երկու օրվա ընթացքում հնարավորություն կունենան լսելու Բելգիայի Լյովենի կաթոլիկ համալսարանի կենսաճարտարագետ Ֆրանկ Մոհերմանին, քննարկելու նրա հետ սննդի անվտանգությանը վերաբերող մի շարք խնդիրներ և հարցեր հղելու նրան։

 


Մինչ դասընթացը սկսելը Ֆ. Մոհերմանը ողջունեց հյուրերին և շնորհակալություն հայտնեց միջոցառումը կազմակերպելու համար։ Նա դասախոսության ու տեսապատկերների միջոցով ներկայացրեց սննդի արտադրության գործարանների հիգիենիկ նախագծման և ապահովման հիմնական դրույթները։ Բանախոսը խոսեց հիգիենիկ ինժեներիայի և նախագծման հիմնական կանոնների մասին, իսկ վերջում պատասխանեց ներկաների հարցերին։


Հիշեցնենք, որ դասընթացի վերջում մասնակիցներն անցնելու են համապատասխան թեստավորում և ՀԻԴԵԽ-ի կողմից հավաստագրեր են ստանալու։